آبدان را بعنوان:
قطب تولید گوجه فرنگی کشور
مرکز فعالیتهای مذهبی قرآنی استان
پایتخت سیاسی جنوب استان بوشهر
می شناسند...


نام آبدان:
در مورد وجه تسميه شهر آبدان نظرات مختلفی وجود دارد با مراجعه به فرهنگ دهخدا، آبدان را محل تجمع آب و جايی كه آب فراوان داشته باشد گويند. با توجه به اوضاع طبيعی و جغرافيايی شهر آبدان اين اسم هم بی دليل نبوده است، چنانكه آبدان در جايی واقع شده كه بين دو رشته كوه قرار دارد دو رشته كوهی كه از شمال و جنوب به موازات هم كشيده شده و به فاصله ده كيلومتر از هم قرار دارند. سيلاب ها و حوزه آبريز اين دو رشته كوه در يكجا جمع شده و يک رودخانه فصلی بزرگ به نام دره جاشک بوجود آورده است و پس از سيراب نمودن زمين های دشت آبدان كه در دو طرف اين رودخانه قرار گرفته اند به خور بردستان و سپس به خليج فارس مي ريزد.
نظرات ديگری درباره علت نامگذاری شهر آبدان وجود دارد و بدليل اينكه بيشتر نقل و قول و شفاهی است از ذكر آن خودداری مي كنيم.

قدمت آبدان:
شهر آبدان قدمتی 300 ساله دارد. البته آثار و بناهايی مربوط به قبل از اسلام در اطراف وجود دارد كه نياز به حفاری و كارشناسی دقيق دارد اما اصل اينكه چه زمانی آبدان دارای سكنه بوده و بعنوان يک روستای متمركز وجود داشته و داد و ستد در آن رونق داشته مربوط به دوره افشاريه می باشد. امروزه اسناد و مداركی معتبر وجود دارد كه املاكی خريد و فروش گرديده بوده و تاريخ آن به زمان حكومت افشار می رسد و حتی سكه رايج در آن زمان دارای نام می بود كه دينار رايج نادری بوده است.

اداره آبدان:
آبدان روزگاران گذشته مانند دوره افشاريه و زنديه دقيقاً معلوم نيست كه چگونه اداره می شده است اما از زمان قاجار كه فرزندان فارس بن شهبان در منطقه دشتی بر خاندان محمد بيگ خورموجی غلبه نمودند توانستند بعدها خوانين در سراسر منطقه دشتی حكمفرمايی كنند و محمدخان دشتی از چهره های مشهور اين خاندان بوده است. آبدان هم تحت قلمرو آنان و مدتی هم حيدر خان دشتی توسط دست نشاندگان خود بر آنجا حكومت كرده است. البته تا زمان حيدرخان دشتی آبدان چندان اهميت نداشت ولی بواسطه داشتن آب شيرين و وجود چند چشمه آب شيرين در كوه های شرقی آن موسوم به تنگ نخل مهم شمرده می شد.

سکنه اصلی و ابتدایی آبدان:
چندين خانوار تابستان ها در تنگ نخل زندگی می كردند و به امور باغداری می پرداختند و زمستان ها به آبدان باز می گشتند كه كشت و زرع در زمين های خود انجام می دادند و هم از ناامنی هايی كه زمستان در كوه تنگ نخل برايشان بوجود مي آمد در امان بودند.
همين افراد سكنه اصلی و ابتدايی آبدان بوده اند كه امروزه به طايفه «درمانده» و «آبدوني» معروف هستند و بعد از آن بود كه كم كم مهاجرانی از اطراف به آبدان وارد شدند.

استقلال آبدان:
بعداً در قسمت جنوب شرق آبدان توسط عمال حيدرخان كه مركز حكومتش در قلعه بردستان بود در دامنه كوههای جنوب شرقی آبدان مبادرت به احداث قنات كردند كه تاريخ دقيق احداث آن به سال 1211 ه.ق(1170 ه.ش) می رسد و امروزه هنوز هم آثاری از آن قنات ها وجود دارد كه در حال حاضر به روستايی با شش خانوار به نام فارياب مشهور است. آبدان كم كم با ورود مهاجران رونق پيدا كرد و به رتق و فتق امور پرداخت. از اين تاريخ به بعد بوده كه آبدان از نظر سياسی، كاری به بردستان و كاكی و خورموج نداشته و خود مستقل می شود.
محقق: استاد عبدالله درویشی